Konferencja Krzemionki IV edycja - Konferencja Korzenie

22 września 2026 r., godz. 10:00 – 17:30
Muzeum Archeologiczne i Rezerwat Krzemionki

IV Konferencja
"Pacjent Przyroda".
Natura i kultura - dziedzictwo w zagrożeniu

KTO WYSTĄPI Prelegenci

dr Magdalena Grenda – Kurmanow

Prelegentka

prof. dr hab. Agnieszka Kasińska – Metryka

Prelegentka

prof. dr hab. Szymon Malinowski

Prelegent

Pacjent Przyroda

IV edycja Konferencji odbędzie się w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa, które są częścią wspólnej inicjatywy Rady Europy i Unii Europejskiej (European Heritage Days), w której uczestniczy 48 państw naszego kontynentu, w tym Polska. Tegoroczne hasło wynika z tematu przewodniego na 2026 rok przyjętego przez Radę Europy: „Heritage at Risk: Revive, Resist, Reimagine”. W Polsce instytucją organizującą wydarzenie jest Narodowy Instytut Dziedzictwa.

Żyjąc w czasach gwałtownych kryzysów klimatycznych, społecznych, przyrodniczych, ekonomicznych i wojennych, chcemy zwrócić uwagę na istniejące zagrożenia i metody ich rozwiązywania i zapobiegania im w odniesieniu do dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, które w przypadku naszego obiektu ściśle się splatają i współzależą od siebie.

W czasie Konferencji poruszone będą między innymi tematy zmian klimatu i ich wpływu na dziedzictwo, możliwości wykorzystania zasobów przyrody w obronności, potrzeby i metody ocalenia tak delikatnych struktur jak zabytkowe zielniki, związki prehistorycznych kultur z wybranymi elementami krajobrazu przyrodniczego czy procesy zachodzące w najzimniejszych częściach globu oraz ludzkie postawy wobec trwających kryzysów społecznych i przyrodniczych.

Mamy nadzieję, że interdyscyplinarne podejście do zagadnień związanych z lokalnymi i globalnymi zagrożeniami dla dziedzictwa, pozwolą wskazać ścieżki radzenia sobie z nimi.

WIĘCEJ O KONFERENCJI

Pacjent Przyroda

Tylko 0,54 proc. powierzchni kraju objęte jest ochroną jako rezerwaty przyrody. Tylko 0,32 proc. powierzchni województwa świętokrzyskiego to rezerwaty przyrody. Mimo tego, że w naszym kraju wciąż znajduje się wiele unikalnych, przyrodniczo cennych, dobrze zachowanych obszarów, obejmowanie ich ochroną prawną napotyka rozmaite trudności.

Powoływanie nowych obszarów chronionych, przede wszystkich tych o największym reżimie to jest parków narodowych i rezerwatów ma szczególne znaczenie w kontekście takich globalnych zagrożeń jak zmiany klimatyczne, presja ze strony gatunków inwazyjnych, szybkie tempo wzrostu populacji ludzkiej z dynamicznym rozwojem wszelkiej infrastruktury. Zjawiska te wspólnie tworzą system oddziaływań o charakterze sprzężenia zwrotnego, skutkiem czego na całym świecie notuje się nieznane dotąd tempo zaniku różnorodności biologicznej.

Ochrona najcenniejszych przyrodniczo miejsc, przede wszystkim starych, naturalnych lasów oraz wszelkich rodzajów mokradeł zaczyna mieć znaczenie nie tylko z punktu widzenia zachowania bioróżnorodności jako takiej, ale też jako warunek zachowania zdrowia i życia ludzi czyli dotyczy zagadnień bezpieczeństwa i zdrowia publicznego.

Zarówno stare lasy jak i mokradła nieleśne są naturalnym rezerwuarem wody oraz wiążą dwutlenek węgla. Tym samym stanowią naturalną barierę chroniąca ludzi i inne ekosystemy oraz organizmy przed nieodległą perspektywą coraz intensywniejszych zjawisk atmosferycznych w tym susz. Co za tym idzie obszary takie mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie gospodarki w tym żywnościowej.

Pacjent Przyroda

WIĘCEJ O KONFERENCJI

Podczas trzeciej edycji krzemionkowskiej konferencji przyrodniczej chcemy podjąć próbę zrozumienia specyficznych związków pomiędzy warunkami geologicznymi, przyrodniczymi i antropogenicznymi w geologicznej, pradziejowej i współczesnej skali czasu. Tym razem zajmiemy się wszystkimi czterema komponentami światowego dziedzictwa UNESCO, jakim jest Krzemionkowski Region Pradziejowego Górnictwa Krzemienia Pasiastego. Mowa o polach górniczych Krzemionki, Korycizna i Borownia oraz wzgórzu Gawroniec, które są tak mocnym i trwałym śladem w krajobrazie doliny Kamiennej.

Podejmiemy próbę zrozumienia, czym jest tutejszy krajobraz i co na niego wpływało dawniej i wpływa dziś. W oparciu o wyniki najnowszych badań opowiemy o tym, jaka jest podstawa geologiczna obecności pradziejowych górników w tej okolicy. Postaramy się zrekonstruować styl życia pradziejowych górników i przedstawić powiązania, jakie istniały między wszystkimi czterema komponentami UNESCO. W dalszej części postaramy się wykazać, że istnieje silny związek pomiędzy występowaniem rzadkich i zagrożonych gatunków roślin i zwierząt a stanowiskami archeologicznymi. Zaprezentujemy też koncepcję nowych sposobów ochrony najcenniejszych kulturowo i przyrodniczo obiektów na omawianym obszarze.

Mamy nadzieję, że tak podjęta próba pozwoli lepiej zrozumieć unikalność Krzemionkowskiego Regionu Pradziejowego Górnictwa Krzemienia Pasiastego, siłę i rangę jego związków ze światem przyrody żywej i nieożywionej, które trwają tu nieprzerwanie w różnej postaci do dziś.